Informacje o standardzie Spectrum

  • czym jest standard Spectrum?
  • najnowsza wersja standardu – Spectrum 5.0
  • twórca standardu – organizacja Collections Trust
  • prace nad polską wersją językową
  • dostępne formy publikacji
  • informacje o licencji

Czym jest standard Spectrum?

Spectrum to brytyjski standard zarządzania zbiorami muzealnymi, który został opracowany w oparciu o fachową wiedzę i doświadczenie muzealników. Przeznaczony jest dla wszystkich muzeów, bez względu na wielkość i typ posiadanych przez nie zbiorów, oraz dla innych instytucji i organizacji, które zarządzają własnymi kolekcjami. Obecnie Spectrum uznawane jest na świecie za wiodący standard zarządzania zbiorami, a na jego tłumaczenie i publikację udzielono licencji w ponad 100 krajach.

Spectrum to zestaw sprawdzonych porad dotyczących działań, które większość muzeów wykonuje w ramach zarządzania swoimi zbiorami. Niektóre z tych zadań składają się na codzienną pracę, inne wykonywane są sporadycznie. W Spectrum wszystkie te działania nazwane zostały procedurami.

Jednym z głównych założeń standardu jest to, że każde muzeum, które posiada pod swoją opieką zbiory, powinno działać według jasno określonych i spisanych zasad. Zgodnie ze Spectrum, jednym z podstawowych dokumentów regulujących te zasady powinna być spisana polityka muzeum w zakresie gromadzenia zbiorów, informacji o zbiorach, dostępności do nich i opieki nad nimi (regulacje te mogą zostać ujęte w ramach jednego dokumentu, bądź spisane w formie kilku oddzielnych polityk). Każda procedura Spectrum odnosi się bezpośrednio do zasad określonych w polityce muzeum w zakresie różnych aspektów zarządzania zbiorami.

Najnowsza wersja standardu – Spectrum 5.0

Spectrum 5.0 składa się z 21 procedur wspierających zarządzanie zbiorami. Dziewięć z nich to Procedury Podstawowe – wdrożenie ich i stosowanie zapewnia organizacji pełną odpowiedzialność za obiekty pozostawione pod jej opieką w zakresie najważniejszych działań, tj. nabywania obiektów do zbiorów, katalogowania itp. Wdrożenie pozostałych procedur wspiera inne obszary związane z zarządzaniem zbiorami, m.in. organizacją transportu lub zarządzaniem prawami autorskimi.

Informacje na temat procedur Spectrum (link)

Oddzielną cześć Standardu Spectrum 5.0 stanowi dokument Spectrum 5.0 Załącznik: Wymagania informacyjne, w którym zestawiono wszystkie jednostki informacji, jakie można wykorzystać do zapisania różnego typu informacji o poszczególnych obiektach bądź całych zbiorach, zarówno w tradycyjnej jak i cyfrowej dokumentacji, w trakcie realizacji poszczególnych procedur Spectrum.

Informacje na temat jednostek informacji Spectrum (link)

W wersji, którą NIMOZ udostępnia na niniejszej stronie, pełną treść standardu Spectrum tworzą dwa oddzielne pliki PDF. Procedury opisane zostały w pierwszym, głównym tomie. Natomiast w drugim tomie, nazwanym załącznikiem, znajdują się wymagania informacyjne. Oba pliki udostępniane są bezpłatnie do wykorzystania niekomercyjnego (prosimy o zapoznanie się z treścią licencji przez pobraniem plików).

Twórca standardu – organizacja Collections Trust

Więcej informacji o organizacji Collections Trust (link)

Prace nad polską wersją językową standardu

Pierwsze prace nad polską wersją standardu zainicjowane zostały pod koniec 2013 r. w Narodowym Instytucie Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, w ramach opracowywania standardów wspierających digitalizację w muzeach. Punktem wyjścia była konieczność ujednolicenia opisu muzealiów za pomocą ustandaryzowanych jednostek informacji. Z racji dotychczasowych bardzo różnorodnych praktyk w muzeach, konieczna  okazała się standaryzacja całego procesu zarządzania zbiorami. Wstępna wersja tłumaczenia została udostępniona środowisku muzealnemu do konsultacji, które były prowadzone na forum internetowym oraz w ramach cyklicznie organizowanych spotkań. Konsultacje na tak wczesnym etapie pozwoliły na zaangażowane wielu muzealników w tworzenie polskiej wersji językowej. W kolejnym etapie, bazując na informacjach zebranych w czasie konsultacji, zespół redakcyjny ujednolicał i dostosowywał do polskich warunków procedury Spectrum i powiązane z nimi jednostki informacji. Spectrum 4.0 opublikowany został w polskiej wersji językowej w 2017 r., a jego najnowsza wersja – Spectrum 5.0 – w 2021 r.

Dostępne formy publikacji

  • Wersja PDF:

Na stronie internetowej NIMOZ udostępniana jest bezpłatnie w formie elektronicznej polska wersja Spectrum 5.0. Pełną treść standardu w formacie PDF, wraz z załącznikiem zawierającym wymagania informacyjne, można pobrać bezpośrednio z niniejszej strony. Przed pobraniem należy zapoznać się z zamieszczoną niżej treścią licencji.

Spectrum 5.0 PL (pdf)

Spectrum 5.0 PL – załącznik (pdf)

  • Wersja interaktywna:

Dostęp do standardu w polskiej wersji językowej możliwy jest również poprzez oficjalną stronę internetową organizacji Collections Trust:

Spectrum 5.0 – wersja interaktywna: (link)

W wersji online aktywne są wszystkie linki, w tym również te, które prowadzą bezpośrednio do definicji każdej jednostki informacji, do której znajduje się odniesienie przy opisach poszczególnych procedur (w wersjach PDF oraz drukowanej jednostki informacji opisane są w oddzielnym dokumencie, który stanowi załącznik do standardu).

  • Wersja drukowana:

Zakup polskiej wersji standardu Spectrum 5.0 w formie książkowej jest możliwy wyłącznie za pośrednictwem Collections Trust.

Collections Trust – sklep (link)

Materiały archiwalne:

W celach informacyjnych na stronie NIMOZ dostępna jest nadal  wersja standardu Spectrum 4.0 wraz z załącznikiem.

Spectrum 4.0 PL (pdf)

Spectrum 4.0 PL – załącznik (pdf)

Informacje o licencji

Właścicielem praw autorskich do Spectrum jest Collections Trust, które udziela licencji komercyjnych i niekomercyjnych na wykorzystanie Spectrum. NIMOZ jest upoważniony do udzielania sublicencji na wykorzystanie niekomercyjne polskiej wersji standardu. Pobranie polskiej wersji Spectrum ze strony NIMOZ oznacza zgodę na poniższe warunki licencyjne. W razie wątpliwości co do charakteru planowanego wykorzystania lub innych pytań dotyczących licencji prosimy o kontakt na adres spectrum(at)nimoz.pl

Akceptacja niniejszych warunków gwarantuje licencję na niekomercyjne wykorzystanie standardu Spectrum. Licencja zezwala na pobranie standardu i – jeśli pobierający jest reprezentantem muzeum w rozumieniu Ustawy o muzeach, tzn. posiadającego statut lub regulamin uzgodniony z ministrem właściwym do sprawy kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub instytucji kultury, działającej na podstawie Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – kopiowanie oraz rozpowszechnianie standardu w ramach własnej organizacji. Zabronione jest tworzenie produktów lub usług, które mogą komercyjnie konkurować z produktami lub usługami Collections Trust, jego partnerów lub powiązanych instytucji. Obejmuje to tłumaczenia, dostosowywanie i utwory zależne, na których tworzenie każdorazowo konieczna jest uprzednia wyrażona na piśmie zgoda ze strony Collections Trust.

Więcej informacji na temat licencji można znaleźć na stronie Collections Trust (link)

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub konfiguracji usługi.