Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Drzwi kaplicy pałacu w Wilanowie

W monografii XIX-wiecznej firmy Minterów działającej na terenie Warszawy możemy odnaleźć następującą informację: Wiele odlewów wykonała fabryka dla Potockich z Wilanowa. Spośród nich zachowały się "wieczne drzwi" z pałacowej kaplicy, mały tryton w basenie fontanny koło oranżerii, wielki żyrandol w Sali Marmurowej, a także wiele medalionów i popier1si zdobiących niegdyś gabinet Augusta Potockiego1.

Pałacowe wyposażenie, o którym mowa, wiąże się z kolejnymi adaptacjami wnętrz Wilanowa na początku 2. poł. XIX w. Adaptacje i przebudowy rozpoczęte przez Stanisława Kostkę Potockiego na początku stulecia, ciągnące się do lat 20. XX w. doprowadziły pałac do wspaniałego stanu.

Poczynania architektoniczno-dekoracyjne Aleksandry Potockiej, współdziałającej z mężem Augustem do jego śmierci w 1867 r., można dopisać do kierunku, którego celem było uczczenie pamięci Jana III Sobieskiego. Po zrealizowanym zamyśle Stanisława Potockiego utworzenia galerii narodowej stanowiącej początek Myśli względem założenia Musaeum Polonicum, dzieło ojca znalazło kontynuatora w osobie jego syna Aleksandra, a następnie wnuka Augusta.

Z inicjatywy Augustowej Potockiej, właśnie dla uczczenia pamięci króla Jana, Franciszek Maria Lanci i Henryk Marconi zaprojektowali kaplicę - panteon mieszczącą się w obrębie pałacowego korpusu głównego. Miejsce, w jakim kaplica została zaprojektowana - dawna klatka schodowa prowadząca z Biblioteki Króla do pomieszczeń na półpiętrze łączone było z przekazami o śmierci światłego monarchy.

O wspaniałości wyposażenia kaplicy wykonanej z marmurów kararyjskich może świadczyć rzeźbiarska transpozycja Madonny Sykstyńskiej Rafaela dla ozdobienia ołtarza wykonana przez artystów włoskich. Ich właśnie zatrudniono w przekonaniu, że nikt inny nie rozumie w dostatecznym stopniu ducha renesansowych form. Także pozostałe elementy wyposażenia kamiennego zrealizowali włoscy rzeźbiarze i kamieniarze2.

Dlatego też pewne zdziwienie może wzbudzić zlecenie wykonania "wiecznych drzwi" do kaplicy warszawskiej firmie rzemieślniczej należącej do rodziny Minterów. Karol Fryderyk Minter, przybyły na początku XIX w. z Prus do Warszawy, wykorzystał okres ożywienia gospodarczego w Królestwie Polskim i założoną przez siebie firmę metalową szybko doprowadził do rozkwitu. Karol Fryderyk ukończył studia malarskie w Kopenhadze i przebywał dość długo w Berlinie, biorąc udział w życiu artystycznym tego miasta. Do Warszawy przybył na wezwanie brata Wilhelma Henryka, architekta i budowniczego. Jego syn, Karol Juliusz został dopuszczony do zarządzania firmą już w 1835 r., na 12 lat przed śmiercią ojca. Dużo podróżował po Europie, skąd przywoził nowe pomysły wpływające na coraz szybszy rozwój rodzinnej "fabryki".

Jego zasługą było zastosowanie galwanizacji, w krótkim czasie po jej odkryciu w 1838 r. na Zachodzie. Technologia galwanizacyjna, ogólnie kojarzona z obróbką powierzchni metalowych poprzez nakładanie warstw złota, srebra, miedzi, brązu itd. natychmiast wykorzystana została do kopiowania rzeźbiarskiego. Galwanoplastyka3 stała się jedną z kilku metod powielania w sztuce i rzemiośle. Znaczące osiągnięcia galwanoplastyczne datują się na połowę XIX w. W 1851 r. we Francji wykonano taką kopię, opartą na rzeźbie ukrzyżowanego Chrystusa autorstwa Thorvaldsena.

Prace konserwatorskie prowadzone przy "wiecznych drzwiach" z kaplicy w Wilanowie dowodzą, że technologią użytą przy ich wykonywaniu była galwanoplastyka, a nie jak uważano wcześniej dotychczas - odlew4.

Skrzydła drzwi dekorują cztery płaskorzeźby ze scenami ewangelicznymi autorstwa Jean Babtiste Lavastre'a przygotowane w Paryżu, w 1853 r. Pozostałe dekoracje to wielkie rozety prezentujące zestaw klasycznych form dekoracyjnych.

Rozety i przedstawienia Lavastre'a poprzedzielano listwami z przemyślną plecionką. Obramienia wykonano z bogato profilowanej blachy miedzianej. Całość elementów została przytwierdzona do drewnianego podłoża skrzydeł drzwiowych.

Umiejętność wykonania elementów rzeźbiarskich i dekoracyjnych doskonałej jakości stawia firmę Minterów w szeregu firm potrafiących wykorzystać technologiczne nowości i wprowadzić je na rynek w błyskawicznym czasie.

To kolejny dowód na wysoki poziom XIXwiecznego artystycznego rzemiosła metalowego na terenie Królestwa Polskiego.

PRZYPISY:
1 M. Dubrowska, A. Soltan: Rzemiosło artystyczne Minterów 1828, 1881. PWN, Warszawa 1987, s 31
2 Dokładne informacje zawarte są w: W. Fijałkowski: Wnętrza pałacu w Wilanowie. PWN, Warszawa 1986, s 147-148
3 Galwanoplastyka to technologia wykorzystująca zjawisko rozkładu elektrolitu zachodzące pod wpływem prądu elektrycznego do uzyskania stosunkowo grubych warstw metalicznych. Podłożem jest tu z reguły gips, zaimpregnowany i napylony grafitem dla uzyskania przewodnictwa elektrycznego. Różnica z ogólnie rozumianymi technologiami wchodzącymi w zakres galwanizacji polega na tym, że warstwy metalu nakładane są tu na podłoża metalowe; właściwie nakładanie warstewek jednego metalu na inny z wykorzystaniem zjawisk elektrolizy nazywa się galwanostegią
4 Galwanoplastyczne kopie mają skład chemiczny zbliżony do czystej miedzi

Wersja do druku