Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Irackie zabytki na polskim rynku sztuki, czyli dmuchanie na zimne

W prasie polskiej i zagranicznej doniesienia o poszukiwanych zabytkach skradzionych z irackich muzeów w czasie działań wojennych pojawiają się bardzo często.
Niedawno podano, że Muzeum Narodowe w Bagdadzie poszukuje ponad 10 000 zaginionych zabytków. Dane o poszukiwanych irackich dóbr kultury znajdują się na wielu stronach internetowych, m.in. Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej - INTERPOLu, Międzynarodowej Rady Muzeów (ICOM), UNESCO. Zaginione dobra kultury stały się nie tylko kłopotem samych Irakijczyków, ale poważnym problemem międzynarodowym. Bierna postawa wojsk amerykańskich wobec grabieży zbiorów muzealnych spotkała się z powszechną krytyką. Uwagi pod adresem dowódców były tym bardziej zasadne, że zjawisko grabieży dóbr kultury, po wcześniejszych doświadczeniach z poprzedniej operacji (Pustynna Burza), było przewidywane przez amerykańskich archeologów, którzy informowali o swoich obawach.
Zdarzyło się jednak to, co się zdarzyło. Tego faktu nie można już zmienić. Zadaniem całej społeczności międzynarodowej jest w tej chwili podejmowanie takich działań, które przynajmniej częściowo ograniczą skutki biernego zachowania wojsk amerykańskich. O ile w sprawach politycznych odnoszących się do Iraku zdania są mocno podzielone, o tyle w przypadku podejmowania wspólnych, zakrojonych na szeroką skalę działań zmierzających do ujawnienia i restytucji zagrabionych zabytków panuje powszechna zgoda.
Rezolucja Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 1483 dotycząca pokonfliktowego uregulowania w Iraku, nałożyła na wszystkie kraje członkowskie obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu ułatwienia bezpiecznego zwrotu irackich dóbr kultury i innych przedmiotów o ważnym znaczeniu historycznym, archeologicznym, naukowym i religijnym nielegalnie wywiezionych z Iraku.
Polska, jako sojusznik Stanów Zjednoczonych jest w szczególnej sytuacji. Każda pomyłka, błędne działanie lub zaniechanie będą surowo oceniane i mogą rodzić dodatkowe międzynarodowe reperkusje (tak jak było to w przypadku znalezionych przez polskich żołnierzy rakiet Roland.). Ochrona dóbr kultury w nadzorowanej strefie stabilizacyjnej to również jedno z licznych zadań, które stoją przed nami.
Niezależnie jednak od działań podejmowanych w Iraku spoczywa na nas obowiązek niedopuszczenia do przenikania na polski rynek zabytków pochodzących z grabieży irackich muzeów, bądź wywiezionych nielegalnie z terenu Iraku. Polski rynek sztuki nie jest na tyle atrakcyjny, by irackie zabytki były w powszechnym obrocie. Wiele wskazuje na to, że główne kierunki przemytu i handlu irackimi zabytkami nie prowadzą do Polski. Jednak całkowicie nie możemy być tego pewni. Poza tym, zawsze istnieje ryzyko, że osoby przebywające czasowo w Iraku mogą bardziej lub mniej umyślnie dokonać wywozu zabytków. Takie zagrożenia zawsze istnieją.
Chcąc przeciwdziałać takim sytuacjom, Minister Kultury podjął szereg działań zmierzających do ograniczenia możliwości niekontrolowanego pojawiania się na polskim rynku zabytków pochodzących z terenu Iraku. Koordynacja tych działań została powierzona Ośrodkowi Ochrony Zbiorów Publicznych. Zarówno w Cenne, Bezcenne, Utracone jak i w listopadowych numerach specjalistycznych pism poświęconych rynkowi sztuki - "Gazeta Antykwaryczna" i "Art & Buisness" został opublikowany apel Ministra Kultury do polskich antykwariuszy o zwrócenie szczególnej uwagi na zabytki mogące pochodzić z Iraku. W przypadku wątpliwości co do proweniencji oferowanych do sprzedaży zabytków należy o tym powiadomić Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych. Ośrodek dysponuje kontaktami ze specjalistami, którzy będą w stanie zweryfikować pochodzenie zabytków. W celu koordynacji działań w zakresie ochrony irackich zabytków na polskim rynku, w dniu 6 listopada 2003 r. odbędzie się w Ośrodku Ochrony Zbiorów Publicznych spotkanie przedstawicieli Departamentu Kontroli Celnej Ministerstwa Finansów, Komendy Głównej Straży Granicznej i Komendy Głównej Policji, na którym zostaną omówione szczegółowo zasady i tryb postępowania polskich służb w przypadku ujawnienia w Polsce irackich zabytków.
Rzadko zdarza się życzyć sobie by opracowane wcześniej różne scenariusze działania i tryb postępowania nie były potrzebne. Zazwyczaj opracowuje się je po to, by móc działać. W tej jednak konkretnej sprawie największym sukcesem będzie, jeśli do fazy działania nie dojdzie.

Wersja do druku