Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Osiem cudów świata

Od czasów hellenistycznych siedmioma cudami świata nazywano siedem sławnych budowli i dzieł sztuki, wyróżniających się wartością artystyczną, niezwykłymi wymiarami, osiągnięciami technicznymi albo kosztownością. Określenie "cud", zawierające element nadnaturalności nie jest tu całkiem właściwe: łac. Septem miracula mundi i greckie heptá theámata tes oikoumén_s należałoby słuszniej tłumaczyć jako "dziwy świata".
Najstarsze ze znanych nam zestawień (w epigramie Antypatra z Sydonu II w p.n.e.) obejmuje mury Babilonu, chryzelefantynowy posąg Zeusa w Olimpii dłuta Fidiasza, wiszące ogrody Semiramidy w Babilonie, które ani nie wisiały, ani nie miały, prócz legendy, nic wspólnego z Semiramidą, ale były ogrodami założonymi na płaskich dachach i tarasach pałacowych; kolos rodyjski (zob. Helios), piramidy egipskie, Mauzoleum (zob.) w Halikarnasie, świątynia Artemidy (zob. Diana) w Efezie. Monumenty te zastępowano później częściowo innymi, jak pałac Cyrusa (w Persepolis, Ekaytabanie albo Pergamonie; egipskie Teby, kolosy Memnona (zob. Kolos) pod Tebami; latarnia morska w Faros (zob.); chryzenfalentynowy posąg Asklepiosa w Epidauros (zob.) dłuta Trasymedesa z Paros; Fidiasza posąg Ateny Partenos na Akropolu ateńskim. Dostawały się też na tę listę budowle rzymskie, jak Kapitol czy Koloseum, bizantyjskie, jak Hagia Sophia oraz biblijne, jak świątynia Salomona w Jerozolimie czy nawet arka Noego.
Helios mit. gr. bóg Słońca. Jego kult nie był rozpowszechniony w Grecji, z wyjątkiem wyspy Rodos, gdzie wzniesiono mu w porcie olbrzymi posąg dłuta Charesa z Lindos (III w. p.n.e.), zwany Kolosem Rodyjskim, postawiony ok. 285 r. p.n.e., wysokości ok. 37 m, zaliczany do siedmiu cudów świata starożytnego, zburzony w 224 r. p.n.e. przez trzęsienie ziemi. Według baśniowej tradycji z XVI w., stopy posagu spoczywać miały na dwóch falochronach ograniczających wejście do portu, a statki przepływający między nogami posągu.
Świątynia Diany właściwie Artemidy w Efezie, Artemizjon, zbudowana w połowie VI w. p.n.e. przez Cheristofona Knosos. Spalona w 356 r. p.n.e. przez Herostratosa (zob.), później odbudowana. Nowa świątynia zaliczana przez starożytnych do siedmiu cudów świata, wielka budowla o głównym pomieszczeniu kultowym otoczona dwoma rzędami kolumn, wzniesiona na planie prostokąta 111 x 51 m, ozdobiona rzeźbami Skopasa i Praksytelesa, zw. słynnym posągiem Artemidy Efeskiej. Dolną część kolumn pokrywały płaskorzeźby, górna była żłobkowana pionowo. Z czasem popadły w ruinę.
Artemida Efeska, posąg z biustem o kilkunastu piersiach, znany z kopii rzymskich, miał według legendy spaść z nieba (może był to obudowany hebanem meteoryt?).
Mauzoleum, monumentalny grobowiec z wieżą w formie wolnostojącej budowli; z łac. mausoleum od greckiego Mausoleion, wspaniały grobowiec Mausolosa, satrapy Karii 377-352 pne., w Halikarnesie, zaliczony do siedmiu cudów świata starożytnego, rozpoczęty przez Mausolosa, ukończony przez jego małżonkę i siostrę Artemizję. Zburzony przez trzęsienie ziemi przed XV w.
Faros, gr. Pharos, wysepka naprzeciw Aleksandrii, połączona z wybrzeżem Egiptu stałym mostem z polecenia Aleksandra Wielkiego. Na niej, z inicjatywy Ptolemeusza I Sotera, architekt Sostratos z Kidos wzniósł ok. 3000-280 r. p.n.e. olbrzymią wieżę ok. 120 m wys. zaliczaną do siedmiu cudów świata, pierwsza latarnia morską; płomień jej widać było z odległości ok. 30 km. Stąd słowo to stało się, w różnych językach, synonimem latarni morskiej: pharos, Faro, phare. Najwyższa kondygnacja runęła prawdopodobnie w II w. resztę przerobiono na meczet w IX w. zburzony przez trzęsienie ziemi w XIV w.
Ósmy cud świata - nazwa nadawana dawniej wielu zdumiewającym osiągnięciom architektonicznym i inżynieryjnym, jak Eskurial, kopuła katedry św. Piotra w Rzymie, kanał Sueski, linia kolejowa z tunelem Mont Cenis itd.

Wersja do druku