Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Pomnik Aleksandra Brzostowskiego w Chalons en Champagne

Są dwa powody do zatrzymania się w Chalons en Champagne (dawna nazwa Chalons sor Marne) w drodze do Paryża. Pierwszy jest jakby ilustracją tytułu naszego pisma: Cenne, Bezcenne, Utracone... Chodzi o odkryte i odrestaurowane w latach 1960-1970 części krużganków kolegiaty Notre-Dame en Vaux z XII w. Zburzone w XVIII w., wzięte zostały do budowy fundamentów budynków mieszkalnych, wzniesionych na ich miejscu. Dziś możemy podziwiać arkady, kapitele i 55 kolumienek w kształcie postaci ludzkich w specjalnie stworzonym w tym celu muzeum. Drugim powodem, dla Polaków, jest znajdujący się na zachodnim cmentarzu pomnik nagrobny Aleksandra Brzostowskiego, hrabiego, senatora, posła na Sejm Konstytucyjny, kawalera orderów, starosty i kasztelana, zmarłego 12 sierpnia 1820 r.
Aleksander Brzostowski wracał do Polski z Paryża i tu, w Chalons, dopadła go śmierć. W 1822 r. syn Aleksandra, Michał, pułkownik WP, dawny adiutant księcia Józefa Poniatowskiego w okresie Księstwa Warszawskiego, wzniósł mu okazały grobowiec, który, z uwagi na swą wartość historyczną, został wpisany do inwentarza podatkowego zabytków historycznych w 1991 r.
Nagrobek jest w formie potężnego kamiennego sarkofagu postawionego na trzech szerokich stopniach. Wykonany z miejscowego piaskowca o złotawym odcieniu. Czterospadowe zwieńczenie ozdobione jest w narożnikach czterema łbami baranów. W dwu tympanonach, na krzyżujących się liściach palmowych, przedstawione są krzyże łacińskie wsparte na kulach z wijącymi się na ich ramionach wężami. Być może są to symbole masońskie - Aleksander Brzostowski był współzałożycielem w 1771 r. loży masońskiej "Wytrwałość".
Strona frontowa sarkofagu ozdobiona jest tablicą brązową z napisem:
Piae honoriae / Alexandri Brzostowski / comitis, castellani, senatorii / Poloniae ordinum equitis torgquati / obiit cathalauni / die 12 Augusti. Anno 1820 / Requiscat in pace / Filius moerens Po obu stronach tablicy znajdują się dwa trofea z symboliką wojskową.
Strona tylna sarkofagu w części środkowej ma dwa herby, na których opierają się brodate postacie z maczugami. Herby to: Strzemię Brzostowskich i Jastrzębiec żony Aleksandra, Marii-Anny Wodzińskiej. Oba herby pod hrabiowskimi koronami. Po obu stronach dwa inne trofea militarne. Pod herbami wykute są dwa ordery: św. Stanisława i Orła Białego.
Naroża sarkofagu stanowią pilastry jońskie. Ciekawe są dwie płaskorzeźby, po obu krótszych stronach; są to kompozycje alegoryczne, przedstawiające opuszczony tron z porzuconym na nim płaszczem, mieczem i zwieńczeniem głowy (koroną?).
Od dziesięciu lat pomnik Aleksandra Brzostowskiego stanowi obiekt troski towarzystw polonijnych we Francji. Jak dotąd brak środków finansowych nie pozwala na jakiekolwiek prace konserwacyjne; jedna z baranich głów zniknęła, stopnie są poważnie uszkodzone itp. A szkoda, bo jest to zapewne jeden z najbardziej monumentalnych grobowców polskich we Francji z XIX w.

Źródła: Polski Słownik Biograficzny, Opis i historia grobu przez Jeana Skarbka

Wersja do druku