Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Zbiory Lwowskie X. Biblioteka i Muzeum Baworowskich, Galeria Miączyńskich-Dzieduszyckich oraz inne zbiory lwowskie

Torami Ossolińskiego poszedł dziedzic świetnej, podzłoczowskiej fortuny, Wiktor hr. Baworowski, wybitny tłumacz obcej poezji, a zarazem rozmiłowany zbieracz historycznych i literackich rękopisów, druków oraz różnych zabytków i dzieł sztuki. Pracą całego życia zgromadził on poważne zbiory, które powstały przez zakup dobrze dobranych księgozbiorów prywatnych, więc: Stadnickich ze Żmigroda, krakowianina Ambrożego Grabowskiego, Alojzego Osińskiego, Kazimierza Stronczyńskiego, Wincentego Bandtkiego, kronikarza lwowskiego Dionizego Zubrzyckiego i innych. Wsparł go też ofiarną przyjaźnią Aleksander Batowski, człowiek dużej kultury, znawca i zbieracz wielkiego stylu, który do zbiorów Baworowskiego dołączył piękną bibliotekę odnowską a jeszcze piękniejszy, graficzną kolekcję Pawlikowskich przypominający, zbiór rycin. Z tak nagromadzonych skarbów kulturalnych powstała w r. 1857 Biblioteka fundacji Wiktora hr. Baworowskiego, na dochodach 8000 morgów urodzajnej ziemi oparte lwowskie "Bavorianum".1

Zbiory Baworowskich, po śmierci fundatora, zostały przewiezione do budynku dawnego arsenału Sieniawskich przy ul. Ujejskiego, zbudowanego w XVII w. pod kierunkiem gen. Pawła Grodzickiego. W 1914 r. biblioteka została znacznie wzbogacona poprzez zakupienie znakomitego księgozbioru Zygmunta hr. Czarneckiego z Ruska (Wielkopolskiego).

Łącznie biblioteka liczyła ok. 40 000 tomów (w tym 35 inkunabułów, 6228 druków z XVI i XVII w.). Ponadto znajdowały się w niej 1283 rękopisy, 10 000 rycin, 500 dyplomów, 60 graduałów iluminowanych z XVII w., ok. 1000 autografów, 110 dokumentów pergaminowych oraz zbiór starych map. Z cenniejszych rękopisów można wymienić: odpis kroniki oliwskiej, kilka rękopisów kroniki Wincentego Kadłubka, kodeksy Jana Długosza, rękopisy tynieckie, Statuty Kazimierza Jagiellończyka i Statuty Nieszawskie. Zbiory zawierały także materiały do historii legionów polskich we Włoszech, korespondencję ks. bpa Adama Naruszewicza z królem Stanisławem Augustem z lat 1793-1794, a także listy Ossolińskich i Augusta Czartoryskiego. Stare druki były reprezentowane przez: Żywot Jesu Krysta Bonawentury (1522), Fortuna albo szczęście Stanisława z Bochni (1531), Psałterz Dawida (1535), Kronikę Justyna Bielskiego (1557) oraz Królów polskich opis Gumowskiego (1576). Biblioteka Baworowskich posiadała także rzadkie druki dotyczące astronomii np.: Ephemerides Wojciecha z Brudzewa (1536), Judicium Astrologicum Walentego Arnolda, Wypisanie komety Piotra Proboszczowicza (1556). Niezwykle cenny był zbiór druków dysydenckich oraz katolickich pism polemicznych, a także dzieła z księgozbiorów królewskich, m.in. Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.
Przy bibliotece istniał również dział muzealny. W jego skład wchodziła galeria malarstwa, gdzie prezentowano ok. 300 obrazów malarstwa obcego: niemieckiego, włoskiego, holenderskiego - od XVI do XIX w. Większą część stanowiły jednak polskie portrety historyczne oraz portrety rodziny Baworowskich. Część obrazów pochodziła z dawnej galerii Krasickich z Baranowa inne z Ossolineum oraz od Ksawerego hr. Starzeńskiego z Grabownicy. Wśród dzieł malarstwa można wymienić: Kwiaty A. Breughela (sygn., z 1575 r.), widoki J. Brandta, Sybillę G. Reniego, gwasze Domenichino, Laokoona, J. Ribery, dwa widoki Wenecji Canaletta, Mickiewicza w Burgos Juliusza Kossaka oraz obrazy pędzla: A. Brodowskiego, F. Tepy, K. Schweinkarta, S. Raczyńskiego, A. Rejchana i A. Langego. Ponadto zbiór muzealny zawierał meble z XVII i XVIII w., broń, porcelanę, zegary oraz zbiór monet i medali.
W pałacu Dzieduszyckich przy ul. Kurkowej 15, mieściła się prywatna galeria Miączyńskich-Dzieduszyckich, gdzie udostępniano zwiedzającym osiemset dzieł malarstwa polskiego i obcego oraz ok. 3000 grafik. Obrazy pochodziły głównie z dawnych zbiorów Ignacego Miączyńskiego (zm. w 1809 r.), dziadka Alfonsyny hr. Dzieduszyckiej - wdowy po Włodzimierzu Dzieduszyckim, który z kolei gromadził przede wszystkim dzieła malarstwa polskiego. Dział malarstwa obcego reprezentowały m.in.: Św. Hieronim J. von Achena (1600), Cisza życia M. Pfeilera, Chrystus na krzyżu Altamontiego, Diana i Endymion G. Reniego, Tarkwiniusz i Lukrecja A. Caraciego, Św. Jan Chrzcicie l P. Batoniego, Kobieta ze śledziem J. Jordaensa, Scena na targu G. Seghersa i Krajobraz S. Ruisdaela. Obrazy artystów polskich reprezentowały m.in.: Wieśniak na koniu P. Michałowskiego, Portret Tadeusza Kościuszki Grassiego, portrety Anny hr. Dzieduszyckiej i Marii hr. Cieńskiej A. Grottgera, a także J. Matejki, J. Kossaka, A. Orłowskiego, J. Brandta, J. P. Norblina, H. Siemiradzkiego. Ponadto w posiadaniu galerii znajdował się pokaźny zbiór pamiątek historycznych. Niewielka część tych zbiorów została przejęta przez Skarb Państwa w 1934 r. wskutek zaległości podatkowych i przekazana do zbiorów Zamku na Wawelu.
W 1894 r. podczas Wystawy Krajowej po raz pierwszy udostępniono publiczności Panoramę Racławicką. Inicjatorem dzieła był Jan Styka, który w sierpniu 1893 r., wraz z: Wojciechem Kossakiem, Ludwikiem Bollerem, Tadeuszem Popielem, Teodorem Axentowiczem, Zygmuntem Rozwadowskim, Włodzimierzem Tetmajerem, Michałem Sozańskim i Wincentym Wodzinowskim rozpoczął prace na płótnie (o wymiarach 120x15 m), które specjalnie w tym celu zostało sprowadzone z Brukseli. Ukończone dzieło przekazano Komitetowi Wystawy w dniu 28 maja 1894 r. W okresie międzywojennym Panorama Racławicka była eksponowana w budynku przy pl. Targów Wschodnich.
Wśród ważniejszych zbiorów muzealnych należy wymienić kolekcję Leona Pinińskiego. Z tej części, która znajdowała się we Lwowie, w 1938 r. została utworzona Filia Państwowych Zbiorów Sztuki. Jej siedzibą była willa Pinińskiego przy ul. Matejki 4. Przed rozpoczęciem wojny placówka ta nie rozpoczęła działalności.
W przedwojennym Lwowie istniały również takie muzea jak: Botaniczne, Zoologiczne, Geologiczne, Muzeum Szkolne (zał. w 1903 r.), Muzeum Towarzystwa Ludoznawczego, Muzeum Etnograficzne (zał. w 1933 r.), Muzeum Higieny (zał. w 1937 r.) oraz Muzeum "Recordeum" (zał. w 1916 r. z inicjatywy inż. Z. Korosteńskiego), gdzie eksponowano przedmioty z historii polskiego handlu, przemysłu i ekonomii.

Przypisy:

1. Badecki K., Lwowskie zbiory naukowe i muzealne. Lwów 1932, s. 14

Wersja do druku