Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Informacja dotycząca stanu zagrożenia przestępczością kryminalną, skierowaną przeciwko dobrom kultury w roku 2000

Rok 2000 jest kolejnym okresem, w którym stan zagrożenia dóbr kultury tego typu przestępczością utrzymał się na stałym juz od kilku lat poziomie.

Liczba przestępstw stwierdzonych, w których dobra kultury były głównym przedmiotem zaboru, w okresie ostatnich 3 lat przedstawia się następująco:
rok 1998 - 923
rok 1999 - 1053
rok 2000 - 972
Liczba przestępstw stwierdzonych w tej kategorii jest może mało znacząca, jeżeli chodzi o całościowe ujęcie statystyki przestępczości kryminalnej (tzn. około 1 mln przestępstw kryminalnych stwierdzonych w stosunku do 1000 skierowanych przeciwko dobrom kultury), lecz nie pozbawiona znaczenia w ogólnej ocenie zagrożenia przestępczością, czego dowodem jest na pewno art. 294 kk określający możliwość podnoszenia kary pozbawienia wolności za przestępstwa, w których przedmiotem zaboru jest dobro kultury. Wskaźnik wykrywalności sprawców wspomnianych przestępstw wynosił:
rok 1998 - 30,9
rok 1999 - 24,1
rok 2000 - 27,6
Podobnie jak w latach ubiegłych, najbardziej narażone na utratę dóbr kultury były obiekty oraz mieszkańcy województw:
- mazowieckiego (z Warszawą)
- małopolskiego
- śląskiego
- dolnośląskiego
Stan zagrożenia w województwach najbardziej narażonych na tego typu działalność przestępczą w 2000 r. przedstawiał się następująco:
(województwo - liczba przestępstw stwierdzonych > mieszkania prywatne/obiekty sakralne)
1. mazowieckie (z Warszawą) 61/58
2. b małopolskie 54/23
3. śląskie 33/27
4. b dolnośląskie 24/17
Województwami o najmniejszym zagrożeniu były:
(województwo - liczba przestępstw stwierdzonych > mieszkania prywatne/ obiekty sakralne)
1. lubuskie 5/2
2. b podlaskie 4/3
3. świętokrzyskie 2/5
4. b podkarpackie 8/1
Wyżej przedstawiony stan utrzymuje się co najmniej od trzech lat. W 2000 r. największe straty materialne (z pominięciem Muzeum Narodowego w Poznaniu) ponieśli prywatni kolekcjonerzy, szczególnie z Warszawy i Krakowa. Ogólne straty materialne są trudne do oszacowania, gdyż skradzione dzieła sztuki mogą być właściwie wycenione na podstawie aktualnie osiągniętych cen aukcyjnych i lombardowych. Biorąc pod uwagę nazwiska autorów skradzionych obrazów oraz rzeźb, jak również okres powstania tych dzieł sztuki można przyjąć, iż straty osiągnęły w 2000 r. kilkanaście milionów zł. Znaczącą stratą w 2000 r. jest utrata dzieła C. Moneta Plaża w Pourville, ocenionego na 4 mln USD.
Odzysk mienia w 2000 r. był niewielki. Odzyskano kilka obrazów i starodruków (w tym starodruki skradzione z Biblioteki Seminaryjnej w Częstochowie i z Biblioteki Jagiellońskiej) wartości ok. 1 mln zł.

Głównym przedmiotem zaboru w roku 2000 były:

 

1998

1999

2000

obrazy

290

387

341

rzeżby

87

95

128

zegary

17

14

128

kolekcje numizmatyczne

4500 monet

4

2

świeczniki

55

42

8

kielichy

37

42

7

 

Rodzajami najczęściej atakowanych obiektów były:

 

1998

1999

2000

Mieszkania prywatne

294

295

298

Obiekty sakralne

126

129

120

Muzea, galerie, itp

27

35

33

 

        Przykładami najpoważniejszych przestępstw zaistniałych w roku 2000 są m.in.:
- kradzież obrazu C. Moneta Plaża w Pourville z Muzeum Narodowego w Poznaniu - straty 4 mln USD - ujawniona przez pracownika muzeum w dniu 19 września 2000 r.
- kradzież z włamaniem do prywatnego mieszkania kolekcjonera z Warszawy, ul. Aleja Róż 6 - straty ok. 5 mln złotych stwierdzona w dniu 8 lutego 2000 r.
- kradzież z włamaniem do kościoła w m. Orla, woj. kujawsko-pomorskie - kradzież rzeźby z XIV w. wartości co najmniej 500 tys. zł. - stwierdzona w dniu 30 grudnia 2000 r.
- kilka kradzieży z włamaniem do mieszkań prywatnych na terenie Warszawy i Krakowa, gdzie straty materialne sięgały kwot od 300 do 700 tys. zł. i włamania do obiektów kultu religijnego w Woźnikach, Sierakowie i Piekarach Ślaskich.
Bez zmian od lat, głównym sposobem zdobycia dzieł sztuki jest kradzież, połączona z dokonaniem włamania do obiektu lub kradzież przedmiotu z obiektu źle strzeżonego (przykład kra- dzieży obrazu C. Moneta z Muzeum Narodowego w Poznaniu) i wykorzystanie błędów osób chroniących dobra kultury. Tendencje od co najmniej 20 lat pozostają niezmienne.
Kradzieże z włamaniem í kradzieże dzieł sztuki stanowią 95 % ogółu przestępstw dot. zaboru dóbr kultury. Utrzymujący się stan zagrożenia, czy okresowy wzrost liczby zdarzeń ma wiele uwarunkowań, a przede wszystkim:
- wciąż niezadowalające zabezpieczenie techniczne obiektów (zwłaszcza sakralnych) przed działaniem przestępczym sprawcy kradzieży;
- utrzymujący się brak poczucia potencjalnego zagrożenia przestępczością, zwłaszcza u administratorów i pracowników odpowiedzialnych za zabezpieczenie obiektu i przedmiotu oraz prywatnych kolekcjonerów;
- zwiększające się zainteresowanie grup przestępczych tego typu działalnością przestępczą, przynoszącą duże zyski w przypadku dobrze zorganizowanej i przeprowadzonej kradzieży;
- brak środków finansowych na nowe inwestycje, zmierzające do poprawy fizycznego i technicznego zabezpieczenia muzeów, galerii i obiektów sakralnych.
W celu poprawy ochrony obiektów, w których gromadzone są dobra kultury narodowej, Komenda Główna Policji podjęła inicjatywę nawiązania ścisłych kontaktów wszystkich zainteresowanych instytucji szczebla centralnego, wojewódzkiego i powiatowego w przedmiotowym zakresie.
Podjęto, w lipcu 2000 r. realizację kompleksowych, wojewódzkich programów i zadań mających na celu właściwą ochronę dóbr kultury. Za szczególnie ważne uznano działania zmierzające do uzupełnienia ewidencji dóbr kultury narodowej, doskonalenia wiedzy i umiejętności w zakresie rozpoznawania obiektów stanowiących dobra kultury oraz podjęcia działań o charakterze profilaktycznym; zaproponowano rozważenie możliwości prowadzenia znakowania przy użyciu tajnopisów wszystkich przechowywanych w województwie dóbr kultury i przedmiotów kultu religijnego oraz sporządzenie dokumentacji fotograficzno-opisowej przedmiotu, które do chwili obecnej nie są skatalogowane w Wojewódzkich Oddziałach Służby Ochrony Zabytków.

Opracowało Biuro Koordynacji Służby Kryminalnej KG Policji

Wersja do druku