Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Na ratunek zabytkom sakralnym

11 października 2000 r. w Urzędzie GKZ, odbyła się narada której tematem była "Ochrona zabytków sakralnych przed szczególnymi, współczesnymi zagrożeniami". Z inicjatywą spotkania wystąpił Generalny Konserwator Zabytków Aleksander Broda, uzyskując poparcie i pomoc ze strony Sekretarza Generalnego Konferencji Episkopatu Polski Ks. Biskupa Piotra Libery, przy dużym zainteresowaniu Biskupów Ordynariuszy Diecezji. O randze przedsięwzięcia, mimo jego roboczego charakteru, świadczy obecność Jego Eminencji Księdza Prymasa Kardynała Józefa Glempa -Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, oraz Wiceministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Stanisława Żurowskiego. Na zaproszenie Generalnego Konserwatora Zabytków przybyli także: przedstawiciele Konferencji Episkopatu Polski , Dyrektor Biura Koordynacji Służby Prewencyjnej Komendy Głównej Policji, Dyrektor Rozpoznawania Zagrożeń Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, Sekretarz Generalny Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa, Przewodniczący Polskiego Komitetu Narodowego Międzynarodowej rady Ochrony Zabytków ICOMOS, Prezes Zarządu Głównego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami oraz przedstawiciele ministerstw, służb państwowych oraz najliczniejsza grupa uczestników - diecezjalni konserwatorzy zabytków, dyrektorzy muzeów archidiecezjalnych, przedstawiciele zgromadzeń zakonnych i wojewódzcy konserwatorzy zabytków.

Celem spotkania było wypracowanie skutecznych form i metod współdziałania służb publicznych i kościelnej służby konserwatorskiej w przeciwdziałaniu skutkom szczególnych zagrożeń dla zabytków sakralnych i przyjęcie wniosków do określenia zasad współpracy między Państwem a Kościołem katolickim w ochronie zabytków sakralnych.

Od początku lat dziewięćdziesiątych obiekty sakralne należą do grupy najbardziej zagrożonej stratami dóbr kultury. Do największych niebezpieczeństw zaliczyć trzeba tutaj kradzieże, przemyt, akty wandalizmu, pożary. Dotkliwe straty czego przykłady mieliśmy w latach 1997 i 1998 powoduje także powódź.
Tylko w pierwszych ośmiu miesiącach bieżącego roku odnotowano 622 przestępstwa wymierzone przeciw przedmiotom kultu religijnego. Z kościołów zrabowano 38 obrazów, 152 rzeźby, nie mówiąc już o paramentach kościelnych. Niepowetowane straty powodują pożary, w wyniku których całkowitemu unicestwieniu lub znacznemu uszkodzeniu, ulega od 6 do 10 obiektów zabytkowej architektury sakralnej rocznie. Z danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej wynika, że z 242 obiektów kultu religijnego wyznaczonych do wyposażenia w instalację sygnalizacyjno - alarmową, 57 posiada taką instalację, a w 12 przypadkach zastosowano podłączenie instalacji do najbliższej jednostki PSP. Do najczęstszych przyczyn pożarów zalicza się: podpalenia, brak konserwacji urządzeń grzewczych i instalacji elektrycznych, nieostrożność w obchodzeniu się z otwartym ogniem.

Szczególnym zagrożeniem dla dóbr kultury jest powódź. W 1997r. okazało się, jak słabo przygotowane są służby państwowe do ratowania dóbr kultury w obliczu tego właśnie zagrożenia. A straty były ogromne - ucierpiało ponad 300 obiektów zabytkowych nie licząc zabytków ruchomych. W tej liczbie znalazły się także zabytkowe obiekty sakralne.

Najszerzej problematykę związaną z ochroną zabytków sakralnych naświetliły wystąpienia jego Ekscelencji Księdza Biskupa Jana Kopca Wiceprzewodniczącego Rady Episkopatu D.S. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków Aleksandra Brody. Mówcy zwracali uwagę na to, iż jednym z podstawowych problemów, które hamują skuteczną walkę z zagrożeniem dóbr kultury jest brak pełnej informacji o zadaniach poszczególnych instytucji, a co za tym idzie skutecznej między nimi współpracy.

Poruszono problem wciąż niepełnej dokumentacji zabytków sakralnych, a przy tej okazji wskazano na potrzebę porównania i na tej podstawie uzupełnienia inwentarzy zabytków posiadanych przez służby państwowe i kościelne. Dużą wagę przywiązywano do pracy edukacyjnej i uświadamiania zarówno lokalnej społeczności jak również opiekunom obiektów sakralnych wartości i konieczności ochrony znajdujących się na ich terenie dóbr kultury. Istotną rolę powinny tu odegrać szkolenia i konferencje organizowane na szczeblu wojewódzkim, a także stała współpraca między diecezjalnymi i wojewódzkimi konserwatorami oraz grupami roboczymi do przeciwdziałania przestępczości przeciwko dobrom kultury, działającymi w województwach i powiatach. Wypracowanie odpowiednich metod współpracy wiązałoby się także z pogodzeniem doktryny konserwatorskiej z wymogami prawa kościelnego w oparciu o odpowiednie artykuły Konkordatu podpisanego między Stolicą Apostolską a rządem Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 lipca 1993 roku.

Na spotkanie w Urzędzie GKZ przybyło ok. 120 uczestników. Miejmy nadzieję, że tak ogromne zainteresowanie ochroną zabytków sakralnych zaowocuje konkretnymi i skutecznymi działaniami w terenie.

Wersja do druku