Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Zbiory Lwowskie (III). Zbiory Władysława Łozińskiego.

"Dary" dla Polski znajdujące się od przeszło miesiąca kompletnie opakowane w 14 skrzyniach. Ponieważ w komisji dla wyboru eksponatów nikt z polskich pracowników nie brał udziału, dokładna zawartość przesyłki już przygotowanej nie jest znana (...) Z przeznaczonych dla Polski (:.. ) zbroi, monet, medali i in. wiadomo, że zostały one przez komisję wyłączone i wysłane już (...) do Muzeum Historycznego w Kijowie, w siedmiu pakach. (...) Weszła tam cala przeznaczona pierwotnie do Polski zbroja (szable, kolczugi, miecze, łuki napierśnice, siodło i czaprak, hakownice itp., jakie 150 sztuk), trochę polskich mundurów i część (przeszło 320 sztuk) monet i medali.1

Władysław Łoziński (1843-1913) był historykiem i powieściopisarzem, redaktorem, m.in. Gazety Lwowskiej i Kwartalnika Historycznego, autorem takich dzieł jak: Złotnictwo lwowskie w dawnych wiekach 1384-1640, Prawem i lewem Obyczaje na Rusi Czerwonej za panowania Zygmunta III, i Życie polskie w dawnych wiekach. Przez wiele lat był przewodniczącym koła c.k. konserwatorów i korespondentów Galicji Wschodniej oraz konserwatorem Lwowa i powiatu lwowskiego. W 1906 r. otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Lwowa. Zbiory gromadził w Kuńkowcach k. Przemyśla (w granicach dzisiejszej Polski). Wśród nich znajdowały się dzieła sztuki, zabytki, pamiątki historyczne, a zwłaszcza pamiątki związane z władcami Polski. Po raz pierwszy były częściowo udostępnione publiczności podczas wystawy w 1894 r.

Jak pisał Adam Bar w Tygodniku Ilustrowanym w 1900 r.: Począwszy od Kazimierza Jagiellończyka, nie ma żadnego króla, do którego nie znalazłoby się w zbiorze tym jakiegoś historycznego zabytku, najliczniej zaś jest reprezentowana epoka Wazów i czasy panowania Jana III.2

W katalogu z roku 1897 wymieniono 823 eksponaty. Zostały one podzielone w następujący sposób: I. Zbroje (74), II. Broń sieczna (80), III. Broń palna i przybory (60), IV. Sztandary, godła i odznaki wojskowe (60), V. Przybory jeździeckie, łowieckie, moderunkowe i kostiumowe (77), VI. Regalia, godła, odznaki, ordery (36), VII. Klejnoty i ozdoby stroju (99), VIII. Emalie, kryształy (29), IX. Miniatury (95), X. Portrety większe (16), XI. Srebra (113), XII. Sprzęty i meble (65), XIII. Hafty (12).
Do najcenniejszych należały: zbroje Zygmunta Starego, Zygmunta Augusta, Stefana Batorego, karacena Jana III Sobieskiego; miecze, szable, szpady - Zygmunta Starego, Stefana Batorego, Władysława IV, Augusta II; buławy i buzdygany - Zygmunta Starego, Władysława IV i Jana III. Wśród sztandarów: chorągwie Władysława IV i Michała Wiśniowieckiego oraz z herbami Sasów. Regalia: jabłko i berło koronne Zygmunta Augusta, berło Barbary Radziwiłłówny, cztery laski marszałkowskie, łańcuch orderu Złotego Runa należący do króla Stefana Batorego, dwa medale królewskie (w tym jeden z herbem Sobieskich). Bardzo bogaty był zbiór miniatur np. z wizerunkami królów: Aleksandra, Zygmunta Starego, Zygmunta Augusta, Stefana Batorego, Zygmunta III, Władysława IV, Jana III oraz królowych: Jadwigi, Bony, Marii Ludwiki, Barbary Radziwiłłówny, Marii Kazimiery, Marii Leszczyńskiej. W dziale portretów "większych" znajdowały się m.in. Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Jana III Sobieskiego z cesarzem Leopoldem i Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Zbiory stale powiększane, w roku 1907 liczyły już 1500 eksponatów. Posiadały ogromną wartość historyczną i artystyczną, mimo znajdujących się w nich wielu XIX-wiecznych kopii. Po 1900 r. zostały przewiezione do pałacu Łozińskich we Lwowie, przy ul. Ossolińskich 1/3 (obecnie siedziba Lwowskiej Galerii Obrazów).
Po śmierci Władysława Łozińskiego zbiory stały się własnością jego bratanka dr Walerego Łozińskiego (kustosza Biblioteki Uniwersyteckiej) i zostały przez niego darowane w depozyt wieczysty Muzeum Narodowemu im. Jana III Sobieskiego. Księgozbiór został oddany w depozyt do Archiwum Państwowego, a część znalazła się w Bibliotece Uniwersytetu Jana Kazimierza.

W 1939 r. zbiory Muzeum Narodowego zostały przejęte przez okupacyjne władze radzieckie. Podczas "reorganizacji" muzeów lwowskich część włączono w skład Lwowskiego Muzeum Historycznego i Muzeum Przemysłu Artystycznego. Część zaś została rozgrabiona lub wywieziona do ZSRR. Zbiory poniosły też straty podczas okupacji niemieckiej. W 1943 r. część zbiorów została wywieziona do Krakowa oraz innych pobliskich miejscowości i została zdeponowana w klasztorach na Bielanach i w Tyńcu.

Po wojnie, w wyniku akcji rewindykacyjnej, z Muzeum Historycznego odzyskano jedynie 169 eksponatów niewielkiej wartości. Część zbiorów, tj. ok. 150 eksponatów, w 1946 r. zostało wywiezionych do Muzeum Historycznego w Kijowie. W 1997 r. jeden z ośmiu wniosków rewindykacyjnych złożonych stronie ukraińskiej dotyczył zbiorów Władysława Łozińskiego.3

Przypisy:
1. "Przygotowania daru dla Polski w muzeach lwowskich", AMSZ sygn. 6/477/31, k. 27-28, druk w: Matwijów M. "Walka o lwowskie dobra kultury w latach 1945-1948", Wrocław 1996, s. 241.
2. "Zbiory Władyslawa Łozińskiego w Kuńkowcach", "Tygodnik Ilustrowany" 1900 r., nr 39, s. 757-760.
3. Wniosek został opracowany przez prof. Jana Pruszyńskiego

Wersja do druku