Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Uratowane

W poprzednich artykułach starano się przybliżyć sprawy dotyczące zespołów dworsko- i pałacowo-parkowych przekazanych do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, pokazując przede wszystkim skalę problemu, w tym stan zachowania oraz działalność Agencji na rzecz ich prywatyzacji. Zamierzeniem niniejszego artykułu ,jest pokazanie przykładów aktualnego stanu obiektów, które pozyskały już nowych właścicieli.

Na skutek ogromnych strat, poniesionych w wyniku I, a następnie II wojny światowej oraz dekretu z 1944 r., którego skutki pogłębiły i utrwaliły destrukcyjne procesy, na ogół nie jest łatwe przywrócenie niepowtarzalnego nastroju tamtych miejsc. Współczesne pokolenia dostrzegają jednak potrzebę uratowania tego, co przetrwało do naszych czasów. Mają zatem niepowtarzalną okazję, aby nabywając obiekt zabytkowy wszędzie tam, gdzie jest to możliwe przywrócić świetność dawnej architektury i przeprowadzić rewaloryzację starych założeń parkowych. Efekt prac uzależniony jest przede wszystkim od świadomości, a także możliwości finansowych nowych właścicieli.

Największym zainteresowaniem cieszą się nieduże obiekty, otoczone starymi parkami, zlokalizowane w promieniu stu do stu pięćdziesięciu kilometrów od stolicy i innych dużych miast, najchętniej z dogodnym dojazdem i koniecznie z dobrze zachowanym parkiem. Warto podkreślić, a wynika to z dotychczasowej praktyki, iż zły stan techniczny obiektu zabytkowego nie stanowi żadnej przeszkody w znalezieniu nabywcy wówczas, kiedy jest on położony w pięknej okolicy i w atrakcyjnym otoczeniu. Natomiast zasadniczą przeszkodą w pozyskaniu właściciela jest niekorzystna lokalizacja np. w środku wsi czy też w bezpośrednim sąsiedztwie gospodarstwa hodowlanego. Oferenci pytają o dwory i niewielkie pałace, w drugiej kolejności zaś o duże założenia rezydencjonalne.

Najbardziej atrakcyjnym towarem rynkowym wychodzącym na przeciw marzeniom ř możliwościom wielu chętnych są zespoły dworskie, w których dwór postrzegany jest, jako zjawisko historyczne i kulturowe o wysokich walorach estetycznych, do którego odnosimy się ze szczególnym sentymentem oraz jako rodzinny dom mieszkalny. .Jest to pocieszające, gdyż świadczy niewątpliwie o zaangażowaniu społeczeństwa w zachowanie obiektów zabytkowych, odbudową tradycji jak również o tym, że ta część majątku narodowego, jeszcze do niedawna niedostrzegana, obecnie nabiera wymiernej wartości materialnej. Jest to możliwe przede wszystkim dzięki stopniowej likwidacji mienia państwowego na rzecz prywatyzowania gospodarki we wszystkich jej sektorach. Pozyskanie właścicieli obiektów zabytkowych stwarza szansę prawidłowego użytkowania swojej własności, będącej jednocześnie częścią dziedzictwa.

Jak już wiadomo, w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa znalazły się obiekty zabytkowe o nierównej wartości artystycznej i w różnym stanie zachowania. Od początku działalności uwaga oddziałów terenowych została skierowana przede wszystkim na zabezpieczanie obiektów zabytkowych przed dalszym pogarszaniem ich stanu technicznego, na porządkowanie spraw formalno-prawnych, umożliwiających ich prywatyzację oraz na doskonalenie współpracy z wojewódzkimi konserwatorami zabytków. Wzajemne poznanie problemów rzutuje bowiem na postęp procesu prywatyzacji zwłaszcza, że sprzedaż nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków stanowiących własność Skarbu Państwa, a zatem również obiektów będących w Zasobie ustawowo uzależniona jest od zgody właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Podstawowym celem, a zarazem najwłaściwszą formą zagospodarowania obiektów zabytkowych, preferowaną zarówno przez Agencję jak też przez wojewódzkich konserwatorów zabytków jest ich docelowe rozdysponowanie, sfinalizowane umową w formie aktu notarialnego, a więc: sprzedaż, nieodpłatne przekazanie np. gminom lub wniesienie do spółek w formie aportu rzeczowego.
Na podstawie danych wg stanu na koniec II kw. 1999 r., na ogólną liczbę 2047 zespołów dworsko- i pałacowo-parkowych, Agencja na trwale rozdysponowała 706 zespołów zabytkowych w tym 509 zostało sprzedanych, 156 wniesionych do jednoosobowych spółek, zaś 41 zostało nieodpłatnie przekazane gminom, PAN, szkołom wyższym i innym, uprawnionym jednostkom. W zależności od regionu kraju, oferta ze strony Agencji jest zróżnicowana i wynika również z ilości przekazanych do Zasobu obiektów zabytkowych. Stąd też najwięcej sprzedaży dokonano na terenach północno-wschodnich i zachodnich kraju, gdzie nie występują roszczenia reprywatyzacyjne.

W procesie sprzedaży obiektów wpisanych do rejestru zabytków oddziały terenowe napotykają wiele utrudnień, do których należy zaliczyć przede wszystkim problem dotyczący obiektów zasiedlonych, czyli tych, które do Zasobu zostały przekazane wraz z umowami najmu, a także obiektów, które z uwagi na niekorzystną lokalizację i otoczenie są trudno zbywalne. Poważnym spowolnieniem procesu prywatyzacji jest brak prawnych rozstrzygnięć reprywatyzacyjnych oraz mało precyzyjne bądź nieaktualne decyzje o wpisie do rejestru zabytków, które obecnie wymagają czasu i funduszy na ich aktualizację.

Przy nabywaniu nieruchomości zabytkowych, wpisanych do rejestru zabytków, ustawowa zachęta polegająca na stosowaniu obniżki do wysokości 50% ceny ustalonej w przetargu, stwarza korzystne warunki do wejścia w posiadanie na własność obiektu zabytkowego, w tym również przez osoby mnie i zasobne finansowo, nie zawsze, jednak wychodzi na korzyść obiektom zabytkowym. Naszym zdaniem, obniżka ceny sprzedaży ma na celu wspieranie nabywców w wywiązaniu się ze zobowiązań dot. przeprowadzenia prac remontowo-konserwatorskich, realizowanych zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi.
Sam fakt sprywatyzowania nie oznacza jeszcze, że wszyscy nowi właściciele wywiązując się z przyjętych w umowie notarialnej zobowiązań i prawidłowo zagospodarują obiekty zabytkowe. Tym bardziej więc warto pokazać obiekty, kupione z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, które aktualnie są remontowane i adaptowane do współczesnych, funkcji, w których nowi właściciele prowadzą wzorowo prace remontowo-konserwatorskie, co świadczy, iż obiekty te będą uratowane. Mamy nadzieję, że podane przykłady zachęcą innych do podejmowania trudu odzyskania dla przyszłych pokoleń starych obiektów.

Wersja do druku