Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Wspólne dziedzictwo

Biuro Pełnomocnika Rządu jest placówką powołaną do dokumentowania i podejmowania starań mających na celu ochronę polskiego dziedzictwa znajdującego się poza obecnymi granicami Polski.

Rozsiane po niemal całym globie ślady polskiej kultury, dorobku artystycznego i umysłowego wielu pokoleń Polaków, pozostałego tam, gdzie żyli i pracowali nasi rodacy, w szczególny sposób dla nas i narodów ościennych stanowią bezcenne świadectwa wspólnej historii, naszego wspólnego dziedzictwa. O śladach tych nie można zapomnieć, trzeba je rejestrować i opisywać. Temu właśnie służą prowadzone pod patronatem Biura prace badawcze, dokumentacyjne i edytorskie. Jednym z przykładów prac jest opublikowany w ostatnich dniach ubiegłego roku katalog autorstwa Urszuli Paszkiewicz, "Inwentarze i katalogi bibliotek z ziem wschodnich Rzeczypospolitej (spis za lata 1510-1939)"; w którym zebrano opisy źródeł przekazujących nam bezcenną wiedzę o zasobach bibliotek polskich na ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w jej granicach z 1772 roku. Książka ta jest kontynuacją i w pewnym stopniu uzupełnieniem wydanych drukiem dwa lata wcześniej "Rękopiśmiennych inwentarzy i katalogów bibliotek z ziem wschodnich Rzeczypospolitej (spis za lala 1553-1939)", w których uwaga autorki była skupiona na materiałach wyłącznie rękopiśmiennych, dotyczących księgozbiorów z miejscowości leżących w granicach Polski z 1939 roku. Obie pozycje są plonem wieloletnich poszukiwań źródeł bibliologicznych dotyczących pięciu stuleci - od początków XVI aż po wiek XX - wcześniej nie zarejestrowanych lub znanych z nikłych i nieścisłych czasem wzmianek w literaturze.

W najnowszej, prezentowanej właśnie publikacji przyjęto, w odróżnieniu od poprzedniej, wydanej w 1996 roku, zasadę rejestrowania w jednym spisie zarówno materiałów rękopiśmiennych, jak i drukowanych, co, mimo ujawnionych we wstępie obiekcji autorki powodowanych względami formalnymi, może jedynie ułatwić poszukiwania źródłowe badaczom dorobku polskiej kultury na ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej. Autorka dotarła do 86,4% rękopisów ujętych w katalogu 588 pozycji z ogólnej liczby 680 - po to, by uaktualnić lokalizację tych bezcennych źródeł, zwrócić uwagę na ich wartość merytoryczną, poznać układ katalogu i z autopsji skorygować opisy formalne. Tam, gdzie korekty takiej nie można było przeprowadzić, zostały one zachowane w formie ujawnionej wcześniej przez innych autorów z podaniem źródła cytowania. Łącznie katalog zawiera opisy 1032 pozycji rękopiśmiennych i drukowanych oraz 122 weryfikacje do wcześniej wydanych "Rękopiśmiennych inwentarzy i katalogów bibliotek z ziem wschodnich Rzeczypospolitej", a także niezbędne indeksy nazw osobowych, bibliotek instytucjonalnych i klasztornych, zestawienia chronologiczne inwentarzy i katalogów oraz nazw administracyjnych jednostek terytorialnych.
Dzięki skrupulatnej kwerendzie, sumiennie przeprowadzonemu rozpoznaniu w materiale i rzetelnej pracy dokumentacyjnej, badacze wielu dziedzin kultury otrzymują nieoceniony przewodnik informujący o zachowanych rękopiśmiennych i drukowanych katalogach oraz inwentarzach bibliotecznych. Jego wartość będą odmierzać liczby cytowań, a te zapewne będą liczne, gdyż katalog ten, mając pionierski charakter, wskazuje lokalizację wielu nowych źródeł i weryfikuje informacje o już notowanych. W świetle tej publikacji szczególnie cieszy fakt, że w ostatnich latach zaistniały możliwości zintensyfikowania prac dokumentacyjnych w krajach Europy Wschodniej: na Litwie, Białorusi, Ukrainie i w Rosji. Można więc żywić nadzieję, że bogate archiwa, biblioteki oraz muzea tych krajów ujawnią jeszcze wiele nie zbadanych dotychczas źródeł, w tym także katalogów bibliotecznych, wzbogacając naszą wiedzę o wspólnym kulturowym dziedzictwie tego obszaru.

Wersja do druku