Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Międzynarodowe warsztaty "Ochrona dóbr kultury w razie zagrożeń ze szczególnym uwzględnieniem powodzi"

Powódź w lipcu 1997 r. na ziemiach polskich rozlała się na 652 gminy oraz około 665 835 ha terenów. Podczas powodzi zginęło 55 osób. Powódź wyrządziła wielkie straty w majątku narodowym, w tym znaczące zniszczenia w 254 obiektach należących do instytucji kultury, szkół i uczelni artystycznych. Pobieżne szacunki strat w dobrach kultury ocenione zostały na kwotę 76.933.483 zł.

Dlatego też z inicjatywy Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie, Wrocławiu, Kłodzku i Brzegu, w dniach 18-22 września 1998 r. odbyły się w ramach programu "Partnerstwa dla Pokoju" międzynarodowe warsztaty na temat: "Ochrona dóbr kultury w razie zagrożeń ze szczególnym uwzględnieniem powodzi".
W warsztatach uczestniczyli przedstawiciele administracji państwowej, ochrony i obrony cywilnej, ochrony zabytków, wojska, środowisk kultury, archiwów, międzynarodowych, międzyrządowych i pozarządowych organizacji oraz specjaliści ochrony dziedzictwa kulturowego na wypadek szczególnych zagrożeń następujących państw: - Belgia, Republika Czeska, Chorwacja, Gruzja, Holandia, Kanada, Litwa, Francja, była Republika Jugosławii, Macedonia, Meksyk, Niemcy, Norwegia, Polska, Portugalia, Rosja, USA, Szwecja, Ukraina, Wielka Brytania, Włochy i Węgry.
W warsztatach uczestniczyły następujące organizacje międzynarodowe: Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Wychowania, Nauki i Kultury (UNESCO), Rada Europy, Unia Europejska, Pakt Północno-Atlantycki (NATO), Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków (ICOMOS), Międzynarodowa Rada Muzeów (ICOM), Międzynarodowa Rada Zabytków i Miejsc Zabytkowych (ICCROM) i ECPA
Organizacji międzynarodowych warsztatów podjęły się następujące instytucje:

  • Biuro Spraw Obronnych Ministerstwa Kultury i Sztuki,
  • Państwowa Służba Ochrony Zabytków,
  • Urząd Szefa Obrony Cywilnej Kraju.

W organizacji warsztatów współuczestniczyli także wojewodowie Wrocławia, Opola i Wałbrzycha, przy czynnym udziale Wojewódzkich Inspektoratów Obrony Cywilnej i Państwowej Służby Ochrony Zabytków.
Warsztaty przebiegały w formie sesji plenarnych, prac w dwóch zespołach roboczych i wizytacji wybranych miejsc dotkniętych powodzią w 1997 i 1998 r. W czasie warsztatów wygłoszono 12 referatów i 14 komunikatów oraz dokonano wizytacji obiektów dotkniętych powodzią w Wrocławiu, Kłodzku i Brzegu. Zapoznano się z organizacją i przebiegiem konserwacji obiektów kultury dotkniętych powodzią, dokonano wymiany doświadczeń w dziedzinie ograniczania skutków nadzwyczajnych zagrożeń dla środowiska kulturowego oraz sposobów likwidacji następstw spowodowanych klęskami żywiołowymi.
Uczestnicy międzynarodowych warsztatów zajmując się sprawami ochrony i ratowania dóbr kultury zwrócili uwagę na potrzebę działań profilaktycznych, ratowania dóbr kultury podczas katastrofy oraz usuwania jej skutków. Sprawy te analizowali w kontekście pojedynczej instytucji, w skali lokalnej, regionu i kraju, jak również w skali międzynarodowej. Zwrócono uwagę, że profilaktyka w ochronie i ratowaniu dóbr kultury powinna być traktowana pierwszoplanowo, gdyż środki materialne przeznaczone na profilaktykę są bardziej efektywne aniżeli w wypadku katastrofy muszą być wyasygnowane na usuwanie jej skutków. Dlatego też zaapelowano do zrównoważenia proporcji środków wydawanych na profilaktykę oraz usuwanie skutków katastrof naturalnych i spowodowanych przez człowieka.

W toku obrad i dyskusji uznano potrzebę transgranicznej międzynarodowej współpracy na polu monitorowania i symulacji zagrożeń spowodowanych powodzią i innymi katastrofami oraz szerszej międzynarodowej współpracy, szczególnie na terenach przygranicznych w przygotowaniu spójnego modelu współdziałania państw, regionów i lokalnych organizacji w zapobieganiu i zmniejszaniu skutków katastrof. Zwrócono uwagę na konieczność wcześniejszego określenia zasad porozumiewania się i współpracy służb ratunkowych w krajach sąsiedzkich oraz osobistych systematycznych kontaktów kierownictwo służb ratunkowych na podstawie zawartych porozumień i ustaleń. Porozumienia te winny uwzględniać wspólne szkolenia i ćwiczenia w zakresie działań ratunkowych oraz zasady bezpośredniej łączności i koordynacji działań tych służb.

Uznano, że wielką rolę w zapobieganiu klęskom żywiołowym i ich skutkom powinny odgrywać organa NATO, Unii Europejskiej i Rady Europy, szczególnie w zakresie doskonalenia struktur odpowiedzialnych za ratowanie dóbr kultury oraz wzmocnienia ich działalności o charakterze szkoleniowym, koordynacyjnym i informacyjnym. Organy te powinny utrzymywać stałe i bliskie kontakty z odpowiednimi służbami poszczególnych krajów europejskich. Wskazano na konieczność większej aktywizacji służb krajowych i międzynarodowych w dziedzinie ratowania dóbr kultury, szczególnie poprzez współpracę z mediami, organizowanie konferencji krajowych i międzynarodowych, działalność szkoleniową i publikowanie materiałów, które powinny propagować przedsięwzięcia profilaktyczne oraz pogłębiać świadomość wagi ochrony dóbr kultury w społeczeństwie, w kręgach władzy państwowej i samorządowej.

Uczestnicy międzynarodowych warsztatów uznali, że ochrona dziedzictwa kulturowego jest sprawą najważniejszą, ustępującą jedynie ochronie życia ludzkiego. Wyrazili potrzebę współpracy i wymiany informacji pomiędzy Narodowymi Komitetami Doradczymi Ochrony Dziedzictwa Kultury, szczególnie w odniesieniu do klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka. Postulowali zwiększenie korzystania z doświadczeń krajów i organizacji uczestniczących w Programie Błękitnej Tarczy, stworzonym dla ochrony dziedzictwa kulturowego w przypadku zagrożenia klęskami żywiołowymi. Podkreślili doniosłość polskiej inicjatywy szkolenia w Międzynarodowym Centrum Kształcenia w Krakowie, obejmującego wspólne ćwiczenia specjalistów krajów wschodniej i środkowej Europy w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego przed skutkami nadzwyczajnych zagrożeń. Poparli polską propozycję zorganizowania w 1999 r sesji roboczej przedstawicieli międzynarodowych organizacji współodpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa kultury, aby dokonać krytycznej oceny doświadczeń w przeciwdziałaniu zagrożeniom i wypracować wspólną strategię ochrony dziedzictwa kulturowego przed negatywnymi skutkami klęsk żywiołowych.

Wersja do druku