Zamknij

Korzystamy z plików cookies i umożliwiamy zamieszczanie ich osobom trzecim. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies

Przejdź do głownej zawartości

Publikacje Biura Pełnomocnika Rządu d.s. Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą na temat strat bibliotek

Podstawowym zadaniem zespołu do spraw bibliotek Biura Pełnomocnika Rządu ds. Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą jest gromadzenie informacji o stratach wszystkich typów bibliotek polskich (instytucjonalnych i prywatnych) wskutek II wojny światowej.

W latach 1992-1994 trwały prace nad rejestracją strat bibliotek w granicach Polski z 1945 r. Uzyskane w ciągu niespełna trzech lat wyniki badań dały podstawę do opracowania i opublikowania w 1994 r. rejestru "Straty bibliotek w czasie II wojny światowej w granicach Polski z 1945 roku. Wstępny raport o stanie wiedzy" oraz dwóch skróconych wersji w języku polskim i angielskim.

Rozpoczęty jesienią 1994 r. drugi etap obejmuje opracowanie możliwie pełnego wykazu strat bibliotek w powojennych granicach Polski, z uwzględnieniem korekt i uzupełnień "Wstępnego raportu". Zaawansowane są także prace nad informatorem o bibliotekach na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej (obecnie na terytorium Litwy, Białorusi i Ukrainy).

Zgromadzona dotychczas baza źródłowa, o co najmniej 40 000 bibliotek zburzonych lub zdewastowanych w czasie wojny oraz o 5 000 pozostałych na dawnych ziemiach wschodnich, ma postać tradycyjnych kartotek oraz zapisu komputerowego. Cały warsztat dokumentacyjny jest sukcesywnie uzupełniany nowymi materiałami, które są efektem badań archiwalnych i śledzenia najnowszego piśmiennictwa krajowego i zagranicznego.

Do komputera wprowadzone zostały dane identyfikacyjne bibliotek, informacje liczbowe dotyczące strat poszczególnych bibliotek bądź zespołów bibliotecznych oraz okoliczności strat. Osobno rozpisane są straty zbiorów specjalnych bibliotek. W oddzielnym ciągu (zarówno w tradycyjnej kartotece jak i w zapisie komputerowym) znajdują się informacje o bibliotekach: dane identyfikacyjne, liczba zbiorów oraz literatura przedmiotu.

Ankiety indywidualne bibliotek, ankiety zbiorcze strat poszczególnych terenów lub typów bibliotek, wykazy obejmujące dane o poszczególnych bibliotekach istniejących na terenach II Rzeczypospolitej oraz Ziemiach Odzyskanych i kartoteka bibliograficzna są udostępniane zainteresowanym osobom w Biurze Pełnomocnika Rządu ds. Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą (ul. Krakowskie Przedmieście 15/17, pok. 164).

Bibliotek na dawnych ziemiach wschodnich dotyczą dwie publikacje, które ukazały się w 1996 r. "Rękopiśmienne inwentarze i katalogi bibliotek z ziem wschodnich Rzeczypospolitej (spis za lata 1553-1939)" przygotowała Urszula Paszkiewcz, ujawniając opisy ponad czterystu nie opublikowanych dotychczas źródeł do zawartości bibliotek. Publikacja pt. "Księgozbiory Eustachego Kajetana Sapiehy (1797-1860) i Wacława Seweryna Rzewuskiego (1785-1831)", opracowana przez Józefa Wojakowskiego, ujawnia zawartość dwóch bibliotek magnackich skonfiskowanych przez władze carskie po upadku powstania listopadowego. Wymienione publikacje są zapowiedzią dalszych prac mających na celu udostępnienie nieznanych źródeł bibliologicznych, a odnoszących się do dawnych ziem wschodnich Rzeczypospolitej.

Wersja do druku